Barn treng kvalitet
fredag, mai 25, 2012 at 8:30AM For meg er ein viktig del av det å vera forfattar å også meina noko. I dag har eg vore ute og meint i Bergens Tidende. Saka ligg ikkje på nett, men her er det eg skreiv:
Frå i dag av har både Festspillene og Nattjazz eigne barneprogram. Ofte sviktar publikum barnetilboda. Kvifor er det sånn?
Kvifor skal ein bry seg om kultur for barn? Svaret er for meg innlysande. Det burde vera det for andre også. Barn er jo kreative, opne, nysgjerrige og filosofiske og då treng dei god kunst som tar dei på alvor, som til og med tar alvoret deira på alvor. I møte med bøker, musikk, teater, dans, bilete og annan kunst så øver ungane opp sine empatiske evner, evne til innleving, meddikting og dei får kanskje vatna nokre kreative spirer i seg sjølv også. Kulturen er med og utviklar barn til å bli bra personar. Kultur for barn er meir enn kos. Eg synest ikkje ein skal vera redd for bøker, teater og dans som har eit eller anna bodskap, stiller eit viktig spørsmål eller som inneheld kunnskap. Dei fleste ungar likar å læra ting, særlig om det er pakka inn på ein tiltalande måte.
Ja, det er viktig, men kva så?
La oss seia at vi kan vera einig i at kultur for barn er både godt og viktig.Min påstand er at grunnen til at ein er uvillig til ta del i barneprogrammet på ulike festivalar, er at barnekultur har låg status. Som forfattar for barn og ungdom så er det vanligaste spørsmålet eg får, nemlig kvifor eg skriv for barn og unge? Neste spørsmål er når skal eg skriva ordentlige bøker? Eg går ut i frå at andre som også er galne nok til å ha barn og unge som målgruppe, veldig ofte får liknande spørsmål.
Det må vera veldig gratis
Når det gjeld kultur for barn og ungdom så tenker eg at det er lett å seia ein ting, nemlig at ja det er viktig og vi vil gjerne ha eit godt og variert program, men når det kjem til stykket så meiner vi det ikkje likevel. I alle fall ikkje nok til å faktisk nytta oss av tilbodet.
Påstand nummer to er at programmet for barn og unge blir lagt til litt merkelige plassar og vanskelige tidspunkt. Eg skal ikkje påstå at dette er tilfelle for festspillene eller nattjazzen.
Vidare trur eg at terskelen for å faktisk betala pengar for å gå på teater, konsertar eller opplesingar for barn er høg. Det skal helst vera gratis. Veldig gratis, med ein kveitebolle på kjøpet. Eg trur ikkje at alt som er gratis er best, for mi erfaring er at det eg betaler for set eg meir pris på. Særlig viss det er ei bok eg ønskjer meg eller noko som eg må spara til for å kunna delta på. Etter mi meining har barn godt av den høgtidskjensla av at no unnar vi oss som familie å gå på dette teaterstykket saman. Dei har også godt av å læra seg at kultur ikkje er gratis. Kunst og kultur er ei verdifull vare, den stimulerar vår viktigaste kroppsdel, nemlig hjernen. Og hjernen kan ikkje fôrast med kva som helst. Det er ikkje nok med det som berre er mainstream. Kaptein Sabeltann er kjekt, men barn treng andre kulturopplevingar også. På same måte som barn må eta fisk, så må dei av og til oppleva ting som krev litt meir av dei som tenkande menneske. Barn er tenkande menneske.
Det er ekte alvor, altså.
Det å ikkje ta kultur for barn på alvor, har fleire uheldige konsekvensar. Mellom anna at barn kan få oppleva veldig mykje dårlige greier, fordi ein ikkje er kvalitetsbevist nok. Dette kan skremma dei bort frå framtidige kulturopplevingar. Eg trur mange som ikkje går i teatret som vaksne, blei skremt som barn. Det er nemlig kvalitetsskilnader ute og går. Barneteater er ikkje berre barneteater, barnebøker er ikkje berre barnebøker. Det finst godt og dårlig for barn, på same måtar som det er kvalitetsskilnader i tilbodet for vaksne. Dette blir ofte oversett. Det som forbausar meg, er at dagens foreldre ikkje alltid er kritisk nok til kva det er ungane får stappa inni hovuda sine. I bokhandelen er det lett å ta den trygge boka ein sjølv les i barndommen eller hjernesukkeret som står godt synlig framme ved disken, men vanskelig å leita i hyllene lenger bak. Det er ikkje berre foreldre som må ta kultur for barn på alvor, også journalistar og kritikarar må vera vakne og like kritisk som når dei dekker vaksenkultur. Vi som er kulturleverandørar til barn og unge tåler krasse tilbakemeldingar, og treng å vita at vi ikkje slepp unna med kva som helst. Så mi oppfordring er at de brukar kulturen, og samtidig er kritiske kulturforbrukarar som krev kvalitet og seriøsitet. Det er den oppveksande generasjon si utviklig og sjelelige liv som står på spel her. Det skal ein ikkje tøysa og tulla med.
